De Ruimte van de Tegenkracht

Beeld Margot van Ark

Waarom professionele tegenspraak essentieel is

Iedereen is het eens met de zin “tegenspraak is belangrijk”— maar in de praktijk is het ingewikkeld. Zeker in het openbaar bestuur, waar politiek, persoonlijkheid en positie voortdurend door elkaar lopen.

Toch is professionele tegenkracht één van de kernkwaliteiten van goed ambtelijk vakmanschap.

Als ambtenaar ben je niet de verlenging van een politieke opvatting, maar de bewaker van kwaliteit, zorgvuldigheid en uitvoerbaarheid. Je bent adviserend, niet volgzaam. Je hebt een eigen rol, en die rol heeft waarde.

Maar tegenspraak moet méér zijn dan “nee zeggen”. Het gaat om:

• onderbouwen waarom iets risico’s oplevert
• alternatieven aandragen
• consequenties zichtbaar maken
• timing en toon kiezen
• en vooral: loyaliteit tonen aan het gezamenlijke doel, niet aan je eigen gelijk

Goede tegenspraak komt voort uit rolzuiverheid. Een verbinder zorgt dat het gesprek niet escaleert. Een ondernemer zoekt naar betere opties. En de bureaucraat bewaakt het institutionele perspectief.

Tegenspraak is geen frictie, maar professionele verantwoordelijkheid. Een organisatie zonder interne tegenspraak wordt kwetsbaar. Een organisatie met ruimte voor debat wordt sterk.

Stel jezelf deze week één vraag: “Waar houd ik nu mijn mond, terwijl het nodig is dat ik mijn vakmanschap laat horen?”